Podstępny wróg jelit. Lek. Dominika Wierzbicka o diagnostyce i życiu z celiakią

Celiakia to przewlekła choroba autoimmunologiczna. Spożycie glutenu – białka występującego w pszenicy, życie i jęczmieniu – prowadzi u osób chorych do uszkodzenia kosmków jelitowych. To właśnie te małe wypustki odpowiadają za wchłanianie składników odżywczych. Gdy znikają, organizm zaczyna chorować z niedożywienia, nawet jeśli jemy kaloryczne posiłki.

Wiele osób z celiakią może nie mieć postawionej jeszcze diagnozy. Uważa się, że nawet 70-80% osób pozostaje obecnie niezdiagnozowanych. To oznacza, że w Polsce żyją setki osób, które borykają się z problemem, wędrują od lekarza do lekarza i nie wiedzą, na co chorują.

Obraz choroby zmienił się na przestrzeni lat. Dawniej uważano, że celiakia to schorzenie typowo dziecięce, objawiające się niską wagą i biegunkami. Dziś lekarze alarmują: choroba może ujawnić się w każdym wieku, nawet po 60. roku życia, a jej symptomy często w ogóle nie kojarzą się z układem pokarmowym.

Do najbardziej nietypowych sygnałów należą m.in. uporczywa anemia oporna na leczenie żelazem, przewlekłe zmęczenie, a u dzieci – zahamowanie wzrostu. Celiakia potrafi maskować się pod postacią depresji, stanów lękowych, a nawet problemów z płodnością czy osteoporozy u młodych kobiet.

Celiakia to nie jest alergia na gluten. To są dwie różne jednostki chorobowe. Celiakia jest chorobą na całe życie, a dieta bezglutenowa musi być stosowana stale, bez przerwy.

Największym błędem, jaki popełniają pacjenci, jest odstawienie glutenu na własną rękę przed wykonaniem badań. Taka decyzja uniemożliwia prawidłową diagnostykę. Aby testy z krwi i gastroskopia były wiarygodne, pacjent musi spożywać gluten przez co najmniej cztery tygodnie przed badaniem.

Najważniejsza zasada jest taka, że nie przechodzimy na dietę bezglutenową przed wykonaniem badań. Często pacjenci czytają w internecie o objawach, odstawiają gluten i dopiero przychodzą na diagnostykę. Taka diagnostyka jest niewiarygodna.

Jedynym skutecznym lekiem na celiakię pozostaje rygorystyczna dieta bezglutenowa do końca życia. Wymaga ona ogromnej dyscypliny, nie tylko w wyborze produktów, ale i w unikaniu zanieczyszczeń krzyżowych w kuchni. Nawet okruszek zwykłego chleba może wywołać u chorego reakcję zapalną. Zachęcamy do wysłuchania pełnej rozmowy z dr Dominiką Wierzbicką, która jest dostępna w nagraniu dołączonym do tego artykułu.